Κάθε χρόνο προτείνεται μια διαφορετική σειρά για τη διδασκαλία των κεφαλαίων της Βιολογίας Α Λυκείου.
Κάθε χρόνο συζήτηση για το ποια είναι η ενδεδειγμένη και οι καθηγητές τελικά κάνουν αυτό που… νομίζουν.
Η σειρά διδασκαλίας που προτείνω και υποστηρίζω είναι η εξής:
Αφού αρχικά διδαχθεί το εισαγωγικό κεφάλαιο 1. Από το κύτταρο στον οργανισμό (4 διδακτικές ώρες), στη συνέχεια να διδαχθεί το κεφάλαιο 12. Αναπαραγωγικό σύστημα και τα υπόλοιπα κεφάλαιανα διδαχθούν με την προβλεπόμενη σειρά, δηλ.κεφ. 3 Κυκλοφορικό σύστημα και κεφ. 9. Νευρικό σύστημα.
Παλαιότερα που περιλαμβανόταν στη διδακτέα ύλη και το κεφ. 11. Ενδοκρινείς αδένες (2 διδακτικές ώρες), μπορούσαμε να το παρεμβάλλουμε μετά το 1ο εισαγωγικό κεφάλαιο και πριν το 12ο Αναπαραγωγικό σύστημα, προκειμένου οι μαθητές να γνωρίσουν τις ορμόνες.
Με τον τρόπο αυτό, οι μαθητές θα διδαχθούν, ως πρώτο μεγάλο κεφάλαιο το Αναπαραγωγικό σύστημα, το οποίο είναι απόλυτα κατανοητό, ενδιαφέρον και σημαντικό για την ηλικία τους και το πιο εύκολο κεφάλαιο στην ύλη τους. Έτσι, από την αρχή της σχολικής χρονιάς, θα κερδίσουμε το ενδιαφέρον και την εμπιστοσύνη των μαθητών, εφόσον στο σχολείο αποκτούν ουσιαστική γνώση για το σώμα τους, τον εαυτό τους, τη ζωή τους. Άλλωστε, αυτός ακριβώς είναι και ο σκοπός του μαθήματος της Βιολογίας στην Α Λυκείου. Είναι δηλαδή να γνωρίσουν το ανθρώπινο σώμα, τη δομή και τη λειτουργία του, προκειμένου να νιώσουν γι’ αυτό δέος και σεβασμό, ώστε να μάθουν να το ελέγχουν, να το φροντίζουν και να το διαχειρίζονται σωστά, με τον απαιτούμενο σοβαρότητα. Στα πλαίσια του κεφαλαίου αυτού, οι μαθητές ενημερώνονται για μεθόδους αντισύλληψης, σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, ενώ βρίσκονται στην καταλληλότερη ηλικία και με την απαιτούμενη ωριμότητα.
Η αναπαραγωγή είναι η αρχή της ζωής, της δημιουργίας του ανθρώπινου σώματος, άρα εννοιολογικά και επιστημονικά είναι σωστό να είναι το πρώτο σύστημα του ανθρώπινου σώματος που διδάσκουμε.
Το κεφάλαιο 11 Ενδοκρινείς αδένες εισάγεται επίσης πολύ ομαλά και σωστά μετά το κεφάλαιο 1, όπου μαθαίνουν τι είναι οι αδένες και οι ορμόνες, αλλά και πριν το αναπαραγωγικό, του οποίου η λειτουργία ελέγχεται από τις ορμόνες και τους αντίστοιχους αδένες. Έτσι, όχι μόνο δεν είμαστε επιστημονικά λανθασμένοι, αντιθέτως με αυτό τον τρόπο, είμαστε σωστοί.
Το μάθημα της Βιολογίας στην Α Λυκείου είναι ειδικότερα Ανθρωπολογία και είναι μια χρυσή ευκαιρία να παρέχουμε Αγωγή Υγείας στους μαθητές, στα πλαίσια του μαθήματος, κάτι που έλειπε για πολλά χρόνια από τη Δευτεροβάθμια.
Τα κεφάλαια Νευρικό σύστημα που θα ακολουθήσει είναι αρκετά δύσκολα εννοιολογικά και επιστημονικά για τους μαθητές αυτής της ηλικίας. Μιλάμε για τον ανθρώπινο εγκέφαλο, τη μνήμη, μάθηση. Σκόπιμο, κατά τη γνώμη μου είναι να μην είναι αυτά τα πρώτα κεφάλαια που θα διδαχθούν οι μαθητές, διότι πολύ γρήγορα τους δημιουργείται η εντύπωση, ότι η Βιολογία είναι ένα δυσνόητο, δύσκολο μάθημα, που τους περισσότερους δεν τους αφορά. Αυτό παρατηρήσαμε παλαιότερα που διδάξαμε την ύλη με τη σειρά των κεφαλαίων που προτάθηκε, δηλαδή με το Νευρικό σύστημα πρώτο και το Αναπαραγωγικό σύστημα τελευταίο στην ύλη του μαθήματος.
Επιπλέον σημαντικότατος λόγος για την συγκεκριμένη ακολουθία διδασκαλίας είναι ότι το Αναπαραγωγικό σύστημα πρέπει να διδάσκεται και όχι να μην προλαβαίνουμε… Οι παλαιότεροι τουλάχιστον βιολόγοι για χρόνια θεωρούσαμε μεγάλη αδυναμία του εκπαιδευτικού συστήματος την απουσία διδασκαλίας Ανθρωπολογίας και σημαντικό επιχείρημα που προβάλλαμε ήταν η διδασκαλία του Αναπαραγωγικού.
Σκοπός της μικρής αυτής παρέμβασης στη σειρά διδασκαλίας των κεφαλαίων είναι ένας, να κερδίσουμε το ενδιαφέρον και την αγάπη των μαθητών μας για το μάθημα και πιστεύω ότι είναι το μόνο ζητούμενο.